- reset +
Home

AB-top

Wat is Atheïsme Wat maakt Atheïsme positief Wat maakt Religie negatief Wat maakte religie populair Religie en schuldgevoel Drie soorten Atheïsme

 

Wat maakt Religie negatief ?

 

Freud (in "De toekomst van een Illusie") noemt een geloof een illusie wanneer (en omdat) in de motivering ervan de wensvervulling op de voorgrond treedt. Ook merkt Freud op, dat deze illusies eigenlijk te omschrijven zijn als waandenkbeelden en hij bespreekt hun relatie met het wetenschappelijk denken:

 

".... het zijn stuk voor stuk illusies, niet te bewijzen, niemand mag worden gedwongen ze voor waar te houden, eraan te geloven. Sommige van deze doctrines zijn zo onwaarschijnlijk, zozeer in strijd met alles wat wij moeizaam over de realiteit van de wereld te weten zijn gekomen, dat men ze - op passende wijze rekening houdend met de psychologische verschillen - kan vergelijken met de waandenkbeelden. Over het realiteitsgehalte van de meeste kan men geen oordeel uitspreken. Zoals ze niet te bewijzen zijn, zo zijn ze evenmin te weerleggen. Men weet nog te weinig om ze kritisch te kunnen benaderen. De wereld geeft haar geheimen slechts langzaam aan ons onderzoek prijs, de wetenschap kan op veel vragen thans nog geen antwoord geven. Toch is wetenschappelijke arbeid voor ons de enige weg die tot kennis van de ons omringende realiteit kan leiden. Het is wederom enkel een illusie indien men iets van de intuïtie en de introspectie verwacht; die kunnen ons hoogstens - moeilijk te interpreteren - informatie over ons eigen zieleleven geven, nimmer uitsluitsel over de vragen die de religieuze leer zo gemakkelijk weet te beantwoorden. Het zou misdadig zijn de eigen willekeur de leemte te laten opvullen en naar persoonlijk goeddunken dit of dat aspect van het religieuze stelsel als meer of minder plausibel te verklaren. Daarvoor zijn deze vragen te belangrijk, men zou haast zeggen: te heilig...."

 

Dat mensen behoefte hebben, zichzelf en zoveel mogelijk anderen iets wijs te maken, is een bekend verschijnsel: Ook Nietzsche stelt dat het 'geweldig' is van het 'mensdier', dat hij in staat is om een model van de werkelijkheid te maken, waarvan hij weet dat het niet juist is, maar waar hij wel z'n evolutionaire voordeel mee kan doen. Als we onze neo-cortex niet hadden, konden we ook niet liegen. Er is volgens Nietzsche dermate veel intelligentie voor nodig om goed te kunnen liegen, dat je voor het liegen eigenlijk ontzettend veel respect zou moeten hebben: Een miljoen jaar evolutie heeft ons een voorhoofds-kwab opgelevert, waarmee we de waarheid geweld kunnen aandoen: Geweldig !

Erasmus heeft een boekje geschreven, "Lof der Zotheid", wat er eigenlijk op neer komt, dat de wereld onleefbaar zou worden, als iedereen elkaar de waarheid zou gaan vertellen: "wat heb jij een lelijke baby"; gezelliger is het natuurlijk, als je zegt: "wat een mooi en gezond kind heb jij". Al dit soort leugens en leugentjes zijn hard nodig, omdat anders de samenleving in haat en nijd zou ondergaan.

Mensen, die aangeklaagd zijn, mogen ook liegen. Waarom ? Omdat het in hun belang is !